Kies en gekozen worden Copy

Keuzes

Deze les gaat over keuzes maken. Het hele leven bestaat uit keuzes maken. De keuzes zijn eindeloos. Het is heel populair om te zeggen: niet kiezen is ook een keus maken. Het is niet populair om te praten over acceptatie. Ik doe dat toch. Soms lijkt het of je in het leven geen keus hebt. Of alles buiten je om gebeurt. Of je slachtoffer bent van anderen, of van een ongeluk, of van toevallige omstandigheden.

Zelfs in die situatie heb je de keus: accepteren of protesteren. Protesteren, al is dat soms alleen maar in jezelf, kost energie. Energie die je beter zou kunnen gebruiken. Bijvoorbeeld om de mogelijkheden die er voor jou zijn onder ogen te zien en ze te benutten.

Tevredenheid maakt gelukkig

Wie moppert omdat haar dromen niet zijn uitgekomen kan beter die energie stoppen in het bouwen aan een andere toekomst. Of zich de ogen uitwrijven en beseffen dat het hier en nu zo slecht nog niet is. Mopperen maakt je onaantrekkelijk. Tevreden te zijn met de stand van zaken is in de huidige tijd bijna een taboe. Het lijkt wel of je bij je geboorte de verplichting opgelegd krijgt gelukkig te zijn of daar tenminste altijd en immer naar te streven.

Het is een feit dat gearrangeerde huwelijken zoals die in veel landen plaatsvinden niet tot ongelukkiger echtparen leiden dan in ons systeem van trouwen uit liefde. Al die mensen accepteerden niet alleen wat voor hen werd geregeld, ze leerden van elkaar te houden. Wij zijn in het westen erg gespitst op het creëren van geluk. We doen dat graag door de zaken naar onze hand te zetten. Maar er bestaat wel degelijk een andere optie: acceptatie. Ook dit is een keuze: accepteren of protesteren.

De leiding nemen

Kiezen is verantwoordelijkheid nemen voor je eigen leven. Keuzes maken is niet makkelijk, zeker niet in onze tijd, waarin zo ongelofelijk veel mogelijk is. Wist je dat er in oorlogstijd minder mensen depressief zijn dan in vredestijd? Tijdens een oorlog is alles belangrijk. De strijd om te overleven geeft mensen een gevoel voor richting. De keuzes zijn eenvoudiger.

Nog niet zo lang geleden, een generatie of twee geleden, toen mensen nog meer moesten vechten voor het dagelijks brood was er niet zo veel te kiezen. Allerlei beslissingen in het leven berustten op pure noodzaak. Om te overleven moest je werk accepteren wat er was, als een vrouw trouwde moest ze ontslag nemen, als je een kind kreeg moest je getrouwd zijn of zorgen dat je dat razendsnel werd… Wanneer er geen druk van buitenaf is moeten we onszelf doelen stellen. We zijn daar niet allemaal mee opgegroeid.

Oude wereld

We worden allemaal opgevoed voor de wereld van onze ouders. Maar de ontwikkelingen in de wereld gaan zo snel dat we achterlopen voor we het weten! We zijn ons daar prima van bewust als het gaat om de nieuwste computers of de verbeterde wasverzachters, omdat ons dat door de commercie wel wordt verteld. Maar dat we ook mee moeten met de ontwikkelingen op het terrein van relaties is vaak wat minder bekend. We zullen dus moeten weten wat er allemaal kan in de wereld, en dan zullen we moeten kiezen. Kiezen voor hoe we invulling willen geven aan ons leven, hoe en met wie we willen omgaan, kortom, we zullen creatief moeten leren leven.

Er is één ding waar je in dit leven in elk geval niet voor gekozen hebt, en dat is de mens te zijn die je bent. Of je dat nu leuk vindt of niet. Waar je wel voor kunt kiezen, is of je die mens vertrouwt, of je die mens accepteert zoals die is. Die macht heb je. Het is jouw keuze of je van jezelf houdt of niet.Beter een kaars aan te steken dan over de duisternis te klagen – Oosterse wijsheid

Alleen, of niet alleen, dat is de kwestie 

Of je nu bewust kiest voor een leven alleen, of dat het je door omstandigheden is opgedrongen, werkelijk alleen leven kan niemand. Je kunt zelfs wel zeggen dat helemaal alleen leven ‘on-menselijk’ is. Iedereen zal voor zichzelf moeten kiezen hoeveel en hoe intens de contacten met anderen moeten zijn, om plezierig te kunnen leven. Wij wonen in een zo drukbevolkt land dat we altijd wel mensen zien. Zelfs als we geen enkele moeite doen zijn we eigenlijk altijd omringd door mensen. Maar dat zegt op zich niet zo veel. Als je aan zee woont hoef je toch ook niet iedere dag aan het strand te liggen?

Juist doordat we door zovele mensen zijn omringd, moeten we ons afschermen. Wie in een klein dorp woont, is gewend te groeten naar de mensen die je onderweg tegenkomt. In een stad is dat volstrekt onmogelijk. Ja, er zijn plekken waar mensen elkaar kennen. Wijken waar je elkaar van gezicht kent, en waar het ook normaal is om af en toe even een praatje te maken. Maar in zijn algemeenheid lopen mensen in de grote stad langs elkaar heen. Uit pure noodzaak. Wil je dus in een stad andere mensen ontmoeten, dan gaat dat niet zo spontaan als in een klein dorp.

Kies met wie je wilt

De confrontatie met zo enorm veel mensen om je heen kan je volkomen ten onrechte het idee geven dat jouw sociale leven maar minnetjes is. Omringd zijn met miljoenen anderen hoeft beslist niet te betekenen dat we ook zo nodig met veel mensen contact moeten hebben. Door de media en de commercie wordt dat beeld wel op je netvlies gezet. Kijk maar naar de folders: de woonkeuken, de tafel met zitplaatsen voor 10 personen, de tuinsets die altijd voor minstens vier personen worden aangeboden. Rond Pasen de meest luxueuze etenswaren voor uitgebreide paasmaaltijden, de kerst een explosie van sfeer, met kleding voor enorme familiefeesten en bijeenkomsten met al je vrienden…

Familiegeluk

Dan zijn er de leuke series waarin grote uitgebreide families centraal staan. Blijkbaar is het een ideaalbeeld, en wie wil er nou niet voldoen aan een ideaalbeeld van vele vrienden en een harmonieuze familie … Zo krijgen we een beeld voorgeschoteld van hoe het hoort: lekker samen met veel mensen. Dat beeld zorgt ervoor dat alleenstaanden al snel bekeken worden als zielig. Dat mensen met weinig contacten aan hun sociale vaardigheden gaan twijfelen. Het geeft mensen die alleen leven, of zich eigenlijk heerlijk voelen met een enkele goede vriend op de achtergrond het gevoel er niet bij te horen. Door al die beelden die constant aan je worden opgedrongen zou je gaan denken dat alleen leven maar een zielige toestand is. Dat je dan per definitie eenzaam bent. Mooi niet.

Het gaat er altijd om dat je jouw eigen keus maakt, dat je je omringt met mensen die voor jou iets betekenen en, niet minder belangrijk, voor wie jij iets betekent. Omringen kan dan betekenen dat je een fijne vriendenkring hebt, of één of twee hechte vriendschappen, dat je een bende kennissen hebt en werk waar je totaal in opgaat, dat je een vriend hebt waar je lief en leed mee deelt, dat je getrouwd bent en een sleep kinderen om je heen hebt, kortom: het kan alles inhouden, zolang het maar precies is waar jij gelukkig mee bent.

Solo zeilen

Het zal je wel opvallen dat in dit lijstje niet voorkomt: lekker moederziel alleen door het leven gaan. Wie een gezond mens is zal dit geen ideaalbeeld vinden. Ieder mens heeft behoefte aan contact met andere mensen. Hoe groot die behoefte is en aan welke soort contact je het meest behoefte hebt, dat is een zuiver individuele zaak. Alleen jij kunt bepalen wat je prettig vindt. Laat je niet beïnvloeden door welk ideaalbeeld ook. Besef dat dat altijd het ideaalbeeld van een ander is. Het gaat om jou. Wat wil jij uit het leven halen? Waar je mee omgaat, daar word je mee besmet. Ga daarom om met mensen die zijn zoals jij wilt zijn.

Alleen wonen of alleen leven zijn dus twee verschillende dingen. Wie alleen woont zal meer bewust op zoek moeten gaan naar mensen om mee op te gaan. Degenen die met een partner leven hebben het in zeker opzicht natuurlijk makkelijker. Maar laten we niet voetstoots aannemen dat iedereen met een partner per definitie beter af is. Er zijn genoeg mensen die om welke redenen dan ook bij hun partner niet vinden wat ze nodig hebben, terwijl ze wel bij elkaar blijven. Dat kan een enorme eenzaamheid betekenen. Voor degenen die een partner hebben kan het teleurstellend zijn te merken dat ze er ook op uit moeten! Toch is dat normaal. Het zou wel erg veel gevraagd zijn van een mens dat hij of zij in alle behoeften van de ander voorziet.

Je uppie

Alles in je eentje moeten ondernemen is voor veel mensen oervervelend. Er zijn mensen die zeggen dat ze het heerlijk vinden om alleen op vakantie te gaan of bijvoorbeeld alleen in een restaurant te eten. Ik geloof ze. Maar voor mij, en niet alleen voor mij, is samen een boterham eten fijner dan in mijn eentje in een restaurant zitten. Zelfs al zit ik dan achter een perfect gebakken eendenborst in het beste restaurant. Ik weet dat dat komt omdat ik mezelf niet heb geleerd daarvan te genieten. In de tijd dat ik nog alleen was en voor mijn werk wel eens in een hotel moest overnachten was ik zelf nog niet zo wijs. Ik heb me in die tijd behoorlijk eenzaam gevoeld. Jammer, want ik had er beter van kunnen genieten!

Net zoals alle dingen die je nooit eerder hebt gedaan is ook alleen erop uit gaan in het begin vreemd, eng soms. Als je gedwongen bent alleen te leven en je doet dat eigenlijk tegen je zin (zoals ik destijds!) zul je er waarschijnlijk heel lang over doen om te leren genieten van het alleen zijn. Je leeft als het ware met een stil protest van binnen. Na verloop van tijd went het, en pas daarna komt het stadium dat je ervan kunt gaan genieten.

Ook dit is dus een keus die je kunt maken: wil je leren genieten van in je eentje dingen doen? Of blijf je boos van binnen, omdat het leven je tegenvalt? Echt, het is een keus. En of je nu kiest voor de ene of voor de andere optie, het leven gaat gewoon door. Kies je niet, doe je niets, dan blijf je steken op het punt waar je nu bent. Kiezen om samen met andere mensen dingen te doen is voor de meeste mensen wel degelijk mogelijk. Zelfs de meest afhankelijke mensen onder ons zijn meestal in staat daar voor te zorgen. Er zijn twee voorwaarden voor: je moet weten wat er mogelijk is, en je moet er iets voor doen. Alleen in sprookjes komen de gebraden duiven je zo de mond in vliegen.

Kies voor mensen

Het lijkt voor sommigen misschien een heel hatelijke aansporing: kiezen om met meer mensen om te gaan. Alsof dat altijd zo makkelijk is. alsof ze in rijen klaar staan om met jou uit te gaan. alsof je het maar voor het kiezen hebt… Toch is het zo. Als jij per se niet die speciale reis voor alleenstaanden boekt, omdat je denkt dat je dan in de categorie zielige mensen valt, moet je niet mopperen dat je je altijd zo ongemakkelijk voelt in een reisgezelschap van alleen echtparen. Als jij je neus optrekt voor ‘al die oude mensen in dit bejaardenhuis’ moet je het niet gek vinden dat ze jouw gezelschap niet opzoeken.

Ook hier geldt weer dat nieuwe situaties bij jou enorme weerstanden kunnen oproepen. Die weerstand voorkomt dat jij ontdekt hoe leuk het is om die reis voor alleengaanden wel te boeken. Die weerstand voorkomt dat jij eens bij die eetgroep gaat kijken om de sfeer te proeven. Die weerstand zegt tegen jou dat het toch niet jouw soort mensen is. Dat ze toch beslist andere dingen lekker vinden dan jij. Dat je niet afhankelijk wilt zijn van vastgestelde tijden. Van voorgekauwde reizen. Dat je voor je vrijheid kiest. Mèt die vrijheid komt ook de kans op eenzaamheid. Jij maakt de keuzes.

Ook als je in de moeilijkste situatie zit, bijvoorbeeld omdat je door ziekte je huis niet uit kunt, je geen vrienden meer hebt en je familie aan het andere eind van de wereld woont, heb je keuzes. Via je huisarts, je gemeente, een welzijnsorganisatie of een vrijwilligersclub kun je in contact komen met mensen. Laat je daarbij niet de rol opdringen van de eenzame zielenpoot die gered wordt door een lief mensen-mens. Ken jezelf, weet wat je wilt en wat je zoekt en vraag erom. Desnoods nog eens en nog eens tot je krijgt wat je nodig hebt.

Iedereen die niet in zo’n afhankelijke positie zit moet dat ook: Ken jezelf, weet wat je wilt en wat je zoekt en vraag erom. Desnoods nog eens en nog eens tot je krijgt wat je nodig hebt.