Oplossingsgericht stap 4

Misverstand rond oplossingsgerichte methode bij eenzaamheid


Eric Schoenmakers, gerontoloog, adviseerde in 2010 in dit artikel ‘Aanpak eenzaamheid te vaak oplossingsgericht’ de chatdienst van het Humanistisch Verbond vooral om niet oplossingsgericht te werken. Terwijl wij in onze aanpak nu juist het oplossingsgericht werken hoog in het vaandel hebben. Allemaal willen we dat mensen zich minder eenzaam voelen. Wat is dat voor tegenstrijdigs? Zouden we het wel over hetzelfde hebben?

Wat je onder ‘oplossingsgericht’ verstaat kan niet verder uit elkaar liggen dan in deze twee opvattingen. Voor iedereen die zich bezig houdt met de aanpak van eenzaamheid is het belangrijk het verschil te kennen.


Het advies

Wat vaak wordt verstaan onder ‘oplossingsgericht werken’ is dat de hulpverlener of vrijwilliger een oplossing aandraagt. Eerlijk is eerlijk, het is een logische uitleg van deze term. Leuke dingen gaan doen, iets ondernemen, contact te maken, het zijn allemaal suggesties die een oplossing lijken te bieden voor eenzaamheid. En juist daarvan weten we uit onderzoek dat ze niet vrijwel niet werken. Dus is het niet slim om met dat soort oplossingen aan te komen. Vandaar het advies om niet oplossingsgericht te werken.


Variant van oplossingsgericht werken

Inmiddels werken wij (Faktor5 en de groep Specialisten Eenzaamheid) met een bijzondere variant van het oplossingsgerichte werken. Bij ons is het zelfs vrijwel verboden dat je je problemen benoemt. Waar je aandacht aan geeft, dat wordt sterker, dat is een bekende uitspraak. Herhaal iets vaak en je wordt er een kei in. Denken en praten over je probleem betekent dan ook dat je jezelf traint in denken en praten over je probleem. Op den duur zijn je hersenen expert in probleemdenken. Alle aandacht die je als hulpverlener richt op het probleem van je cliënt nodigt de ander daartoe uit. Daarom focussen wij op verandering. Op verbetering. Op de toekomst. Dat begint met het onderbreken van het ‘probleemdenken’ en ruimte scheppen voor andere hersenactiviteit. Zodat de cliënt zelf de juiste oplossing kan vinden.


Patroon van focus op problemen

Naast deze algemene reden om je te focussen op de toekomst in plaats van op het (probleem)verleden, is er nog een reden, die wij in onze training leren. Dat is dat mensen -meestal ongemerkt- razendsnel patronen vormen in hun gedrag. Zou je dus als hulpverlener (coach, counselor, medemens…) een gesprek starten door naar problemen te vragen, dan heb je grote kans dat je daarmee onbewust direct een patroon vastlegt. Een patroon waarbij jij degene bent die luistert, terwijl de ander de kans krijgt om ellende te spuien. Dat is, dat zal wel duidelijk zijn, een patroon dat je koste wat kost moet zien te vermijden.

Dat is de reden dat wij in onze training sterk de nadruk leggen op het beginnen van een gesprek, zodanig dat de richting van meet af aan positief is. In die zin onderscheiden wij ons sterk van andere richtingen, die eisen dat de cliënt in elk geval eerst het probleem bespreekt. In de woorden van Ivan George: ‘it is requisite’. Het idee dat je iemand alleen respecteert als je de persoon in staat stelt ‘het hart te luchten’ is een overtuiging die ongemerkt en ongewild schade doet. Aan ons de taak te tonen dat je door iemand respectvol en positief te benaderen meer goed doet.